Thumbnail image

Nicolien Mizee — Moord op de moestuin

cover

Nicoline Mizee, Moord op de moestuin, 2019, 237 blz.
Gekocht: juli 2023, Van der Velde 1
Uitgelezen: augustus 2023
★★★★☆

Lichte kost voor de zomeravond. Veel dialoog. Smakelijke personages. Leest lekker weg.

Wat het is? Thriller, zedenchets, ik durf het niet te zeggen.

Thumbnail image

Jason Hickel — Less is More

cover

Jason Hickel, Less is More — How Degrowth Will Save the World, 2020, 320 blz.
Gekocht: augustus 2023, Van der Velde 1
Uitgelezen: augustus 2023
★★★★★

Alles is de schuld van het kapitalisme.

Kapitalisme draait maar om één ding: de vermeerdering van kapitaal. Om aan die behoefte te voldoen is het nodig dat de economie altijd blijft groeien, exponentieel.

De geschiedenis van het kapitalisme gaat zo’n vijfhonderd jaar terug. Telkens zoeken machtigen naar nieuwe wegen om wat niet van hun is te gelde te maken. Het begon in West-Europa met de diefstal van de meenten. Daarna volgden kolonialisme, slavernij, de plundering van grondstoffen. De meest recente fase hier is de uitverkoop van publieke voorzieningen.

In het eerste deel van zijn boek beschrijft Jason Hickel zeer levendig deze geschiedenis. Hij laat zien wat de gevolgen zijn van het kapitalisme. Uitbuiting. Het vergroten van het verschil tussen arm en rijk. Vernietiging van bloeiende gemeenschappen omdat ze geen geld opleverden voor de kolonisators. Vernietiging van ecosystemen, leefgebieden. Massale uitsterving. Klimaatcatastrofe.

In het tweede deel van zijn boek beschrijft Jason Hickel hoe aan deze rampspoed een einde is te maken. Economische groei gaat gepaard met de groei van het gebruik van grondstoffen, en met de groei van de belasting voor mens, milieu en klimaat. Die groei moet stoppen. De grote economieën moeten fors krimpen. (Voor de armste landen is er nog ruimte voor groei.) En Hickel laat zien dat met forse economische krimp het toch mogelijk is een bloeiende samenleving op te bouwen.

Het probleem is, hoe zet je dit in gang? Ik zie zelf twee dingen die verandering onmogelijk maken. Ten eerste zouden in democratieën de bevolking massaal voor een andere koers moeten kiezen. Maar kiezers maken zelden verstandige keuzes. Ten tweede, kapitaal is macht. En het kapitaal zal al die macht gebruiken om het kapitalisme te laten voortbestaan.

Jason Hickel bespreekt in het laatste hoofdstuk hoe volgens hem een verandering tot stand zou moeten komen. Volgens hem is kapitalisme ondenkbaar zonder de filosofie van het dualisme, zoals dat geïntroduceerd is door Descartes. Het dualisme biedt een rechtvaardiging voor de uitbuiting en roofbouw door het kapitalisme. Volgens Hickel moeten we af van dat dualisme, en terug naar een wereldbeeld zoals het animisme. In een wereld waarin alles bezield is, alles leeft, en alles met elkaar verbonden is, is het ondenkbaar dat mensen doen wat het kapitalisme van hun verlangt.

Ik zie het niet gebeuren, zo’n verandering van denkwijze. Het kapitalisme is een ideologie even sterk als een religie. Die laat zich niet van de troon stoten. Ik voorzie dat het kapitalisme pas ten einde zal komen als de economieën waarin het kapitalisme domineert ineen storten, door de door het kapitalisme over zichzelf afgeroepen rampen. Helaas zal daarbij niet alleen het kapitalisme ten onder gaan.

Een helder en overtuigend betoog. Lees dit boek!

Thumbnail image

Rondje zuidoost

Op een mooie vrijdag maakte ik een fietstocht naar de oost- en zuidkant van Stad. Euvelgunne, Westerbroek, Engelbert, Waterhuizen, Haren, en langs de oost-oever van het Paterswoldsemeer.

Ik volgde een route die ik had uitgezet met de Fietsknooppuntenplanner van de ANWB. Heel handig onderweg. Thuis noteer je de nummers, en onderweg hoef je alleen op de paaltjes met knooppuntnummers te leten. (Route: instap bij rotonde Bornholmstraat/Osloweg, 82, 80, 79, 78 77, 75, 27, 26, 04, 84, 85, 87, 95, en weer naar huis, in totaal dertig kilometer.)

Fietsen via fietsknooppunten heeft z’n voordelen. Je hoeft niet onderweg te zoeken met een plattegrond, en je komt over paadjes die niet per se de kortste route volgen, maar wel zeer aantrekkelijk zijn voor fietsers, paadjes waar je anders nooit zou komen. Op een gewone wegenkaart kun je niet zien wat een mooie route is. Nadeel is dat je je soms wat gedesoriënteerd voelt, vooral op zeer bochtige trajecten. Met kaartlezen weet je altijd precies waar je bent, en waar je heen gaat.

kaart

Hieronder enkele foto’s van onderweg.

Thies Dijkhuis

Thies Dijkhuis bij z’n boerderij op Euvelgunne | Flickr | Geo

Waterhuizen

Waterhuizen | Flickr | Geo

Paterswoldsemeer

Paterswoldsemeer | Flickr | Geo

Paterswoldsemeer

Paterswoldsemeer | Flickr | Geo

Nijveensterbrug

Brug bij de Nijveensterkolksluis | Flickr | Geo

Thumbnail image

Wim Huijser — Op Pieterpad

cover

Wim Huijser, Op Pieterpad, 2023, 239 blz.
Gekocht: maart 2023, Van der Velde 3
Uitgelezen: juli 2023
★★★★☆

Maarten en Nicolien zijn twee personages gecreëerd door J.J. Voskuil, zo lees ik op de achterflap van Op Pieterpad. Welke leeftijd Voskuil hun gaf weet ik niet. In dit boek is het een gepensioneerd echtpaar, blijkbaar kinderloos. Maarten en Nicolien lopen het Pieterpad, van noord naar zuid. Dat schijnt zo te horen, heb ik de indruk.

Het boek bestaat uit honderd hoofdstukken van elk twee bladzijden. Veel verhaal zit er niet in. Ze gaan lopen in Pieterburen, ze lopen en lopen, ze kibbelen wat, af en toe komen ze tot een verhelderend inzicht, ze lopen door, en dan zijn op de Sint Pietersberg.

Maaike Alma maakte de ijle tekeningen in het boek en op de omslag.

Thumbnail image

Auke Hulst — Zephyr

cover

Auke Hulst, Zephyr — Een treinreis, 2023, 79 blz.
Gekocht: mei 2023, Van der Velde 3
Uitgelezen: juli 2023
★★★★☆

Uitgeverij Van Oorschot heeft de succesvolle reeks Terloops. Kleine boekjes waarin schrijvers mijmeren over hun wandeltochten. Ik las Wat er werkelijk is en Je keek te ver.

Uitgeverij Ambo|Anthos dacht, dat willen wij ook, en bedacht de reeks Spoorslag, boekjes in formaat (iets groter) en omvang vergelijkbaar met de boekjes uit de reeks Terloops. Deze boekjes gaan niet over wandelingen, maar over treinreizen. Er zijn tot nu toe vier deeltjes verschenen.

Ik las dus Zephyr. Hierin vertelt Auke Hulst over twee treinreizen. Een reis in een zeer luxueuze trein door Afrika, omgeven van alle zorg om de reiziger niet te confronteren met de armoede buiten. En een treinreis dwars door Amerika, in een oude trein, belichaming van de aftakeling van Amerika, een reis door een landschap dat onbewoonbaar wordt door de klimaatveranderingen.

Een nogal brede blik dus, in dit kleine boekje. Een groot contrast met een ander boek dat ik ooit las, Heen en weer op het Hogeland — Dagboek van een forens uit 2009 van Roelf Reinders, dat vertelt over de dagelijkse belevenissen in een forenzenboemeltje op het Groninger platteland. Ik kan beide boeken aanraden.

Thumbnail image

Nicolien Mizee — Het paradijs

cover

Nicolien Mizee, Het paradijs — Zeven tuinverhalen, 2023, 112 blz.
Gekocht: juli 2023, Godert Walter
Uitgelezen: juli 2023
★★★★☆

Luchtig, klein en dun boekje voor tussendoor. Een vlotte lezer heeft het in anderhalf uur uit.

Aanstekelijke verhalen over het kleine leven op en rond de volkstuin. Dit smaakt naar meer. Daarom heb ik Moord op de moestuin gekocht. Ik ben benieuwd.

Thumbnail image

Ted Chiang — Exhalation

cover

Ted Chiang, Exhalation, 2019, 350 blz.
Gekocht: mei 2023, Van der Velde 1
Uitgelezen: juli 2023
★★★★☆

Dit is de twee bundel met sf-verhalen van Ted Chiang. De eerste, Stories of Your Life and Others is uit 2002. Ik kan de boeken moeilijk met elkaar vergelijken omdat het zo lang geleden is dat ik het eerste boek las.

Exhalation bevat negen verhalen, variërend in lengte van drie tot 111 bladzijden. Het eerste verhaal, The Merchant and the Alchemist’s Gate had ik eerder gelezen, in 2007, toen het verscheen als losse novelle.

De opzet van beide verhalenbundels is hetzelfde. Ted Chiang neemt een speculatief idee uit de sf, of uit de wetenschap van vroeger of nu, een idee dat als het waar zou zijn ervoor zou zorgen dat onze wereld en ons leven er heel anders uit zouden zien. En daar maakt hij een verhaal van. Vergis je niet, het zijn geen verhaaltjes als vehikel voor een idee. De verhalen zijn meesterlijk verteld, met goede dialogen, en de consequenties voor het leven in de alternatieve werelden zijn goed doordacht.

De ideeën achter de verhalen zijn gevarieerd, van typisch sf zoals tijdreizen, filosofisch zoals de kwestie van vrije wil, tot meer bizarre ideeën die ik nog niet eerder tegenkwam. Achterin het boek licht Ted Chiang alle verhalen toe, waarbij hij onder andere vertelt over de achtergrond van de ideeën, en hoe die leidden tot de verhalen.

De verhalen zijn vooral intellectueel prikkelend, boeiend, soms emotioneel wat afstandelijk. Maar dat laatste kan aan de lezer liggen.

Thumbnail image

Walter M. Miller Jr — A Canticle for Leibowitz

cover

Walter M. Miller Jr, A Canticle for Leibowitz, 1959, 319 blz.
Gekocht: mei 2023, Bol.com
Uitgelezen: juli 2023
★★★★☆

Eén reden om boeken te lezen is escapisme. Een andere reden is de wereld te willen snappen. Deze tijd draait om klimaatverandering, een catastrofe die zich langzaam voltrekt, maar toch steeds sneller dan we dachten, een ramp van zo’n omvang dat ie gevoelsmatig niet is te bevatten.

Mij houdt het bezig. Dus ik lees er over. Ik lees non-fictie voor de feiten. Ik lees fictie om het onder ogen te zien.

A Canticle for Leibowitz gaat niet over klimaatverandering, maar over een maatschappij gebouwd op de ruïnes van een andere grote ramp, een kernoorlog. Het boek is uit 1959, het atoomtijdperk, en gebaseerd op ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog. Thematisch echter laat het boek zich makkelijk vertalen naar de rampspoed van deze tijd.

Het boek bestaat uit drie delen. Elk deel beschrijft een periode. De periodes liggen ver uit elkaar. Met het eerste deel had ik moeite. Het stelde m’n geduld op de proef. Ik was niet betrokken. Ik kan niet zeggen dat het aan het boek lag. Het was vooral dat de personages in een denkwereld leven die ver van mij afstaat, en ik had tijd nodig me daar aan over te geven. Dus duurde het even voor ik de waarde van dit boek inzag. Het is een meesterwerk. Gun jezelf in het verhaal te komen. De laatste 150 blz heb ik in twee avonden gelezen.

Thumbnail image

Leesjaar 2023, eerste helft

Ik loop een half jaar achter met het bespreken van de boeken die ik heb gelezen. Dat ga ik niet meer inhalen. Ik geef een beknopt overzicht. (Voor de complete lijst, zie mijn leeslog 2023.) Sowieso kan ik me van veel boeken te weinig herinneren om er nog iets zinnigs over te zeggen.

cover

Ik las acht romans. Hoogtepunt was De beesten van Gijs Wilbrink. Het boek Winterthur van Alexander Nieuwenhuis beloonde ik met vijf sterren, maar ik kan nu niet meer vertellen waar het over ging. Sea of Tranquility van Emily St. John Mandel viel wat tegen, vergeleken met haar eerdere Station Eleven. Knap geconstrueerd, maar uiteindelijk draait het verhaal om de clou, niet om de mensen. Mexican Gothic van Silvia Moreno-Garcia is prima vermaak als griezelverhaal, maar niet opzienbarend. Gateway van Frederik Pohl is een mooie sf-klassieker. Termination Shock van Neal Stephenson valt erg tegen. Een veel te langdradige thriller zonder enige diepgang.

cover

Van de non-fictie noem ik alleen Rotterdam — Een ode aan de inefficiëntie van Arjen van Veelen, wellicht het waardevolste boek dat ik dit jaar tot nu toe las. Een kleurrijk portret van een stad, van de bewoners, van een hele wereld die mij vreemd is. Fascinerend, maar ik zou er niet kunnen wonen.

covers

Thumbnail image

Rondje Onlanden

Donderdag 6 juli heb ik het rondje Onlanden gefietst.

Ik was nog nooit in het gebied geweest. De Onlanden is een prachtig natuurgebied. Ook de rest van de omgeving is schilderachtig, zoals het buurtschap Schelfhorst. Het is er heerlijk fietsen. Grotendeels vrijliggende fietspaden, ver weg van waar auto’s kunnen komen.

Vroeger, wanneer ik op ontdekking ging op de fiets, zat ik eerst op de kaart te kijken, uitzoeken waar ik precies langs zou kunnen. Kaart mee, en daar onderweg nog vaak op turen. Tegenwoordig hoeft dat niet meer. Je volgt gewoon de wegwijzers met nummers. Dat fietst lekker door, maar het besef van waar je nu precies bent gaat verloren.

kaart

De uitkijktoren heb ik gemist.

Ik heb maar een paar foto’s gemaakt.

Rondje Onlanden